ปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาส่งเสริมการเกษตรและการพัฒนาชนบท
นายวิรัตน์ ปราบทุกข์ สําเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี เทคโนโลยีการเกษตรบัณฑิต สาขาวิชาไม้ผล เมื่อพุทธศักราช 2532 และสําเร็จการศึกษาระดับปริญญาโท วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพืชสวน จากสถาบันเทคโนโลยีการเกษตรแม่โจ้ (ปัจจุบัน คือ มหาวิทยาลัยแม่โจ้) จากนั้น นายวิรัตน์ ปราบทุกข์ ได้ปฏิบัติงานเป็นเจ้าหน้าที่ไม้ผล มูลนิธิโครงการหลวง และได้เข้าปฏิบัติการในตําแหน่งนักวิชาการเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร เมื่อพุทธศักราช 2546-2547 ได้ปฏิบัติงานในตําแหน่ง นักวิชาการเกษตร 6 สังกัดสํานักพัฒนาเกษตรที่สูง สํานักปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จากนั้นระหว่างพุทธศักราช 2547-2557 ปฏิบัติงานในตําแหน่งนักวิจัย และนักวิชาการส่งเสริมและพัฒนาในสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) ปฏิบัติงาน หัวหน้าฝ่ายสวนของอุทยานหลวงราชพฤกษ์ ต่อมารับตําแหน่งผู้อํานวยการสํานักพัฒนาและรับตําแหน่งรองผู้อํานวยการสถาบันด้านการพัฒนา และเป็นผู้อํานวยการสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) ตั้งแต่พุทธศักราช 2562 จนถึงปัจจุบัน
นายวิรัตน์ ปราบทุกข์ มีผลงานทางวิชาการที่โดดเด่น คือ การศึกษาและประยุกต์ ใช้รูปแบบการพัฒนาอย่างยั่งยืนแบบโครงการหลวง (Royal Project Model) ในการแก้ไขปัญหาและพัฒนาพื้นที่สูงของประเทศในบริบทและการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ มีการจัดทําเป็น คู่มือการปฏิบัติงานในพื้นที่ขยายผลโครงการหลวง ของสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูงส่งผลให้การดําเนินงานพัฒนาพื้นที่สูงมีประสิทธิภาพและประสบผลสําเร็จเป็นที่ยอมรับของประชาชนยิ่งขึ้น ต่อมายังได้มีการศึกษา ถอดบทเรียนและสังเคราะห์องค์ความรู้ ยกระดับเป็นหลักสูตรนักพัฒนาพื้นที่สูงอย่างยั่งยืน สร้างนักพัฒนาพื้นที่สูงของประเทศ โดยการจัดอบรมให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานต่าง ๆ และเป็นส่วนหนึ่งในหลักสูตรการพัฒนาที่ยั่งยืนของโครงการหลวงที่ส่งเสริมการเรียนรู้และเผยแพร่ไปสู่นานาชาติ
นายวิรัตน์ ปราบทุกข์ มีผลงานอาชีพซึ่งแสดงถึงความสําเร็จอันเป็นแบบอย่างที่ดีกล่าวคือ ได้ปฏิบัติงานในหน้าที่ผู้อํานวยการสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) 2 วาระ ตั้งแต่พุทธศักราช 2562 จนถึงปัจจุบัน โดยได้บริหารและพัฒนาองค์กรสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง เป็นหนึ่งในองค์กรที่มีผลงานโดดเด่นเป็นที่ยอมรับของประชาชนและหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งในประเทศและในระดับนานาชาติ ในด้านการพัฒนาที่ยั่งยืน และการแก้ไขปัญหาสําคัญของชาติ คือ การพัฒนาและส่งเสริมอาชีพเพื่อแก้ไขปัญหา ความยากจนและการเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อม โดยในพุทธศักราช 2567 ได้รับรางวัล “เกียรติยศเลิศรัฐ” และได้รับรางวัลนวัตกรรมแห่งชาติ ประเภทองค์กรนวัตกรรมดีเด่นนอกจากนี้ ในระหว่างพุทธศักราช 2562-2567 ยังได้รับรางวัลต่าง ๆ เช่น รางวัลเลิศรัฐ ของสํานักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.) มากกว่า 30 รางวัล จากผลงาน โดดเด่นในการพัฒนาพื้นที่สูง
นายวิรัตน์ ปราบทุกข์ มีบทบาทสําคัญในการจัดทําแผนยุทธศาสตร์การวิจัย และพัฒนาพื้นที่สูงของประเทศ คือ แผนปฏิบัติการด้านการพัฒนาพื้นที่สูงอย่างยั่งยืน ระยะ 5 ปี (พุทธศักราช 2566-2570) โดยมีวัตถุประสงค์ของแผนที่สําคัญ คือ เป็นแผนกรอบการดําเนินงานแบบบูรณาการการพัฒนาพื้นที่สูงของประเทศและกระจายการพัฒนาพื้นที่สูงให้ทั่วถึง สร้างความเป็นธรรมและลดความเหลื่อมล้ำ ยกระดับการพัฒนาชุมชนให้เข้มแข็ง สามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างแท้จริง และแผนการวิจัยบนพื้นที่สูงระยะ 4 ปี (พุทธศักราช 2567-2570) นอกจากนี้ นายวิรัตน์ ปราบทุกข์ ยังได้ประสานงานสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศในด้านการวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง เพื่อประสานพลังในการแก้ไขปัญหาและพัฒนาความเป็นอยู่ของประชาชนและฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมของประเทศและโลก อีกทั้งนายวิรัตน์ ปราบทุกข์ ยังได้รับเชิญให้ดํารงตําแหน่งกรรมการและผู้ทรงคุณวุฒิ ได้แก่ เป็นกรรมการและผู้ช่วย เลขานุการคณะกรรมการประสานงานและสนับสนุนงานโครงการหลวง (กปส.) เป็นกรรมการ และผู้ช่วยเลขานุการคณะกรรมการโครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดินคณะกรรมการวิจัย มหาวิทยาลัยแม่โจ้ คณะกรรมการกลั่นกรองและขับเคลื่อนการปฏิบัติตามนโยบายมูลนิธิโครงการหลวง คณะทํางานวิจัยมูลนิธิโครงการหลวง คณะกรรมการพิจารณา ติดตามและประเมินผลโครงการวิจัยที่พร้อมขยายผล (Research Utilization: RU) สํานักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) คณะกรรมการวิชาการพิจารณา มาตรฐานสินค้าเกษตร กรมวิชาการเกษตร และคณะกรรมการวิพากษ์และผู้ทรงคุณวุฒิ หลักสูตรต่าง ๆ อีกด้วย
ในส่วนของการพัฒนาเชิงวิชาการและการเผยแพร่ผลงานเพื่อเป็นประโยชน์แก่สาธารณชนนั้น นายวิรัตน์ ปราบทุกข์ ได้มีส่วนในการพัฒนาหลักสูตรของสถาบันการศึกษาหลายแห่ง อีกทั้งยังได้เผยแพร่ผลงานและองค์ความรู้การเกษตรบนพื้นที่สูง มหาวิทยาลัยแม่โจ้ และการผลิตไม้ผลให้แก่ประชาชนและองค์กรในรูปแบบต่าง ๆ เช่น เอกสารและสื่อการฝึกอบรมและสัมมนา การสร้างเครือข่ายหรือโครงการความร่วมมือ ทั้งนี้ ได้จัดทําเอกสารและหนังสือต่าง ๆ มากกว่า 30 รายการ เช่น คู่มือการปลูกองุ่นในระบบใหม่ ของโครงการหลวง คู่มือการปลูกอาโวคาโด คู่มือการปลูกเสาวรสรับประทานผลสด การจัดทรงต้นและการตัดแต่งกิ่งไม้ผลบนพื้นที่สูง เป็นต้น
โดยที่ นายวิรัตน์ ปราบทุกข์ เป็นผู้ประสบความสําเร็จอย่างยอดเยี่ยมในวิชาชีพ จนปรากฏเป็นที่ยอมรับ เป็นประโยชน์ และเป็นแบบอย่างที่ดีแก่คนทั่วไป จึงนับเป็น บุคคลผู้มีเกียรติประวัติและคุณสมบัติเหมาะสม สมควรได้รับพระราชทานปริญญา ปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาส่งเสริมการเกษตรและการพัฒนาชนบท เพื่อเป็นเกียรติประวัติสืบไป
ที่มา : สูจิบัตรพิธีพระราชทานปริญญาบัตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ครั้งที่ 48 ประจำปีการศึกษา 2567 – 2568 วันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2569 ณ ศูนย์กีฬาเฉลิมพระเกียรติ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ จังหวัดเชียงใหม่
