Farming tools

กะเหล็บ (Kaleb – Tai Dam Backpack Basket) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย กะเหล็บ เป็นภาชนะจักสานจากไม้ไผ่หรือหวาย มีลักษณะคล้ายกระบุงแต่ทรงแบนสูง ก้นเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า และมีสายสำหรับสะพายหลัง ใช้ใส่สิ่งของได้อเนกประสงค์ เช่น เสื้อผ้า อาหาร หรือเมล็ดพืช กะเหล็บเป็นของใช้สำคัญของชาวไทดำ ใช้ทั้งในชีวิตประจำวันและในพิธีแต่งงาน โดยฝ่ายเจ้าบ่าวจะสะพายกะเหล็บที่ใส่หมากพลูไปยังบ้านเจ้าสาวเพื่อประกอบพิธีตามประเพณี งานจักสานกะเหล็บจึงสะท้อนถึงภูมิปัญญาและวิถีชีวิตของชาวไทดำ English A Kaleb is […]

ตะกร้าเมี่ยง (Miang Basket) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย ตะกร้าเมี่ยง (อ่านว่า: ตะ-กร้า-เหมี่ยง) หรือซ้าเมี่ยง เป็นภาชนะจักสานจากไม้ไผ่ มีลักษณะทรงกระบอกก้นลึก มักสานแบบลายโปร่งเพื่อให้ระบายอากาศได้ดี และมีหูจับสองข้างสำหรับหาบหรือหิ้ว ใช้สำหรับบรรจุใบเมี่ยงหรือใบชาสดที่เก็บจากสวน เพื่อขนย้ายไปยังแหล่งแปรรูปหรือโรงนึ่ง English A Miang basket is a woven bamboo container used for carrying […]

วี , พัด วี (Winnowing Fan) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย วี (อ่านว่า: วี) หรือพัดในบริบทของการทำนา เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ในขั้นตอน “วีข้าว” เพื่อคัดแยกสิ่งเจือปนหลังการนวดข้าว เกษตรกรจะใช้วีพัดให้เกิดลมเหนือภาชนะรองข้าว เพื่อพัดเอาเศษฟาง แกลบ และเมล็ดข้าวลีบให้ปลิวออกไป เหลือเพียงเมล็ดข้าวเปลือกที่สมบูรณ์สำหรับการตากและเก็บรักษา English A winnowing fan is a traditional […]

เปียด (Bamboo Basket) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย เปียด (อ่านว่า: เปียด) เป็นภาชนะจักสานจากไม้ไผ่ มีลักษณะทรงกลมก้นลึกคล้ายอ่าง ขอบปากเสริมความแข็งแรงด้วยไม้ไผ่หรือหวาย และมักมีโครงไม้ไขว้ที่ก้นเพื่อช่วยรับน้ำหนัก เปียดใช้เป็นอุปกรณ์อเนกประสงค์ในวิถีเกษตรกรรม เช่น บรรจุหรือตวงข้าวเปลือก ขนย้ายผลผลิตทางการเกษตร รวมถึงใช้ล้างผักและผลไม้ได้ English A bamboo basket, locally called Piat, is a […]

ฮอก (Wooden Animal Bell) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย ฮอก (อ่านว่า: ฮอก) คือกระดิ่งไม้ที่ใช้แขวนคอสัตว์เลี้ยง เช่น วัวหรือควาย มักทำจากไม้เนื้อแข็งและเจาะให้เป็นโพรง ภายในมีไม้ชิ้นเล็กทำหน้าที่เป็นลูกกระทบ เมื่อสัตว์เคลื่อนไหวจะเกิดเสียงดัง ใช้เป็นสัญญาณเพื่อให้เจ้าของสามารถระบุตำแหน่งของสัตว์ได้ขณะปล่อยให้หากินในทุ่งหรือป่า English A wooden animal bell is a traditional device hung around […]

ไหนึ่ง (Sticky Rice Steamer) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย ไหนึ่ง (อ่านว่า: ไห-นึ่ง) เป็นชุดภาชนะสำหรับนึ่งอาหาร ประกอบด้วยตัวไหทรงกระบอกก้นสอบทำจากไม้หรือดินเผา และภาชนะจักสานที่วางซ้อนด้านบน ใช้หลักการของไอน้ำจากหม้อต้มด้านล่างที่ลอยขึ้นผ่านรูที่ก้นไห หน้าที่หลักคือใช้สำหรับนึ่งข้าวเหนียว รวมถึงอาหารอื่น ๆ เช่น ผักหรือเนื้อสัตว์ และยังใช้ในการนึ่งใบเมี่ยงก่อนนำไปหมัก วัสดุจากไม้ช่วยเก็บความร้อนและให้กลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์ English A sticky rice steamer is a […]

ฟืม (Beater – Weaving) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย ฟืม เป็นอุปกรณ์สำคัญของกี่ทอผ้า ทำจากกรอบไม้ที่ภายในบรรจุซี่โลหะหรือไม้ไผ่เรียงถี่คล้ายซี่หวี หน้าที่ของฟืมคือจัดระเบียบเส้นด้ายยืนให้เรียงตัวสม่ำเสมอ และใช้กระทบเส้นด้ายพุ่งหลังจากกระสวยพุ่งผ่าน เพื่อให้ผ้าที่ทอมีเนื้อแน่นและเรียบร้อย   English A beater in weaving is an important part of a loom. It consists […]

ดอกหวิง (Spinning Wheel Spool / Yarn Holder) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย ดอกหวิง (อ่านว่า: ดอก-หวิง) เป็นอุปกรณ์ส่วนประกอบของกงหรือเครื่องพันด้าย มีลักษณะเป็นวงล้อไม้ขนาดเล็ก สานด้วยเส้นด้ายหรือตอกไม้ไผ่เป็นลวดลายคล้ายตาข่าย หน้าที่หลักคือใช้สำหรับใส่เข็ดด้ายหรือเส้นฝ้ายเพื่อช่วยในการกรอหรือปั่นด้ายไม่ให้พันกัน ดอกหวิงจะติดตั้งอยู่บนแกนไม้ที่สามารถหมุนได้ เมื่อดึงเส้นด้ายออก ดอกหวิงจะหมุนตามแรงดึง ทำให้เส้นฝ้ายคลายตัวออกมาอย่างสม่ำเสมอ เพื่อเตรียมนำไปกรอใส่หลอดด้ายและใช้ในการทอผ้าต่อไป   English Dok Wing is a […]

อิ้ว (Cotton Gin Tool) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย อิ้ว (อ่านว่า: อิ้ว) หรือที่บางท้องถิ่นเรียกว่า เครื่องแยกเมล็ดฝ้าย เป็นอุปกรณ์ไม้โบราณที่ใช้สำหรับแยกเมล็ดฝ้ายออกจากปุยฝ้าย มีลักษณะเป็นโครงไม้ที่ติดตั้งลูกกลิ้งหรือแกนไม้สองอันขนานกันในระยะใกล้ ผู้ใช้จะหมุนด้ามจับเพื่อให้ลูกกลิ้งหมุนเข้าหากัน แล้วค่อย ๆ ป้อนดอกฝ้ายดิบเข้าไประหว่างลูกกลิ้ง ปุยฝ้ายจะถูกดึงผ่านช่องแคบไปอีกด้านหนึ่ง ส่วนเมล็ดฝ้ายซึ่งมีขนาดใหญ่และแข็งกว่าจะถูกแยกออก ขั้นตอนนี้เป็นกระบวนการสำคัญก่อนนำปุยฝ้ายไปดีดให้ฟูและปั่นเป็นเส้นด้าย English Iu, also known as a […]

แอก (Aek) by Maejo University Archives on Sketchfab แอก (อ่านว่า: แอก) คือ อุปกรณ์ไม้ที่ใช้สำหรับวางพาดบนต้นคอของวัวหรือควาย ทำจากไม้เนื้อแข็งที่มีความโค้งมนเพื่อให้รับกับสรีระช่วงคอของสัตว์เลี้ยงพอดี แอกมีหน้าที่หลักในการเป็นเครื่องมือส่งผ่านกำลังจากตัวสัตว์ไปสู่เครื่องพ่วง โดยจะใช้เชือกมัดโยงจากแอกไปต่อเข้ากับคันไถหรือคราด เมื่อสัตว์เดินไปข้างหน้า แรงดึงจะถูกถ่ายทอดผ่านแอกไปยังอุปกรณ์การเกษตร ทำให้เกษตรกรสามารถควบคุมทิศทางและความลึกในการไถพรวนดินได้อย่างมีประสิทธิภาพ แอกจึงเป็นตัวแทนของความสัมพันธ์ระหว่างคน สัตว์ และกสิกรรมที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน A yoke is a wooden device placed across […]