Northern Articles

เครื่องหีบอ้อย (Sugarcane Press Machine) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย เครื่องหีบอ้อย (อ่านว่า: เครื่อง-หีบ-อ้อย) คือเครื่องจักรเกษตรกรรมแบบดั้งเดิมที่ใช้สำหรับ คั้นน้ำจากต้นอ้อย เพื่อนำไปทำน้ำอ้อยสดหรือน้ำตาล มักทำจาก ไม้เนื้อแข็ง ประกอบด้วยลูกกลิ้งทรงกระบอก 2–3 ลูก ที่มีฟันเฟืองขัดกัน ในอดีตใช้ วัวหรือควายเดินวน ลากคานไม้ให้ลูกกลิ้งหมุน เมื่อนำลำอ้อยป้อนเข้าไประหว่างลูกกลิ้ง แรงบดจะทำให้น้ำอ้อยไหลออกสู่รางรองรับด้านล่าง เครื่องมือนี้สะท้อนภูมิปัญญาการสร้างกลไกทุ่นแรงของสังคมเกษตรกรรม English

เตารีดถ่าน (Charcoal Iron) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย เตารีดถ่าน (อ่านว่า: เตา-รีด-ถ่าน) คืออุปกรณ์สำหรับ รีดผ้าให้เรียบในยุคก่อนมีไฟฟ้า ตัวเตาทำจาก เหล็กหล่อ เพื่อกักเก็บความร้อน ส่วนด้ามจับทำจาก ไม้ เพื่อป้องกันความร้อน วิธีใช้คือเปิดฝาด้านบนแล้วใส่ ถ่านไม้ที่ติดไฟ ลงไปภายใน ความร้อนจากถ่านจะถ่ายเทลงสู่แผ่นเหล็กด้านล่างเพื่อใช้รีดผ้า ด้านข้างมี ช่องระบายอากาศ ช่วยให้ถ่านลุกไหม้ได้ดี เตารีดชนิดนี้สะท้อนถึงวิถีชีวิตและความพยายามของผู้คนในอดีตก่อนการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าอย่างแพร่หลาย English

ต่าง (Pack Saddle for Animals) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย ต่าง (อ่านว่า: ต่าง) คืออุปกรณ์สำหรับ บรรทุกสิ่งของบนหลังสัตว์ เช่น วัวหรือม้า ทำจาก ไม้เนื้อแข็งหรือหวาย ประกอบเป็นโครงคล้ายอาน มีตะกร้าหรือกระบะวางขนานกันสองข้างเพื่อให้ น้ำหนักสมดุล บนหลังสัตว์ ใช้สำหรับ ขนส่งผลผลิตทางการเกษตรหรือสินค้า โดยเฉพาะในพื้นที่ภูเขาหรือพื้นที่ทุรกันดารที่รถเข้าถึงยาก ในอดีตชาวล้านนานิยมใช้ วัวต่าง ขนข้าว […]

กวักข้าว (Sticky Rice Mixing Paddle) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย กวักข้าว (อ่านว่า: กวัก-ข้าว) หรือ ไม้กวักข้าว เป็นอุปกรณ์เครื่องครัวพื้นบ้านที่ทำจาก ไม้เนื้อแข็ง มีลักษณะคล้ายพายขนาดเล็ก ปลายโค้งมน ใช้สำหรับ เกลี่ยและพลิกข้าวเหนียวที่นึ่งสุกใหม่ บนกระด้งหรือถาดไม้ เพื่อระบายไอน้ำและความร้อนออกจากเมล็ดข้าว ทำให้ข้าวเหนียว เงางาม ไม่แฉะ และไม่จับตัวเป็นก้อน ก่อนนำไปบรรจุลงในก่องข้าว อุปกรณ์นี้สะท้อนถึงภูมิปัญญาการเตรียมอาหารของชาวล้านนา English

ไม้ด้ามข้าว (Rice Mixing Paddle) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย ไม้ด้ามข้าว (อ่านว่า: ไม้-ด้าม-ข้าว) หรือที่บางท้องถิ่นเรียกว่า ไม้พายข้าว หรือ ไม้กึนข้าว เป็นอุปกรณ์เครื่องครัวพื้นบ้านที่ทำจาก ไม้เนื้อแข็งหรือไม้ไผ่ เหลาให้แบนเรียบและปลายโค้งมน หน้าที่หลักคือใช้ คน เกลี่ย หรือพลิกข้าวเหนียวที่นึ่งสุกใหม่ บนกระด้งหรือถาดไม้ เพื่อช่วยระบายไอน้ำและความร้อน ทำให้ข้าวเหนียว นุ่ม ไม่แฉะ และไม่จับตัวเป็นก้อน […]

ไม้หนีบข้าว (Rice Threshing Clamp) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย ไม้หนีบข้าว (อ่านว่า: ไม้-หนีบ-ข้าว) คืออุปกรณ์สำหรับ นวดข้าวแบบดั้งเดิม ทำจาก ไม้เนื้อแข็งหรือไม้ไผ่สองท่อน ผูกเข้าด้วยกันด้วยเชือกให้มีลักษณะคล้ายคีมขนาดใหญ่ ใช้สำหรับ คีบหรือรัดกำข้าวที่เกี่ยวแล้ว เพื่อให้เกษตรกรสามารถเหวี่ยงและ ฟาดมัดข้าว ลงบนลานนวดหรือภาชนะรองรับ เพื่อให้เมล็ดข้าวเปลือกหลุดออกจากรวงได้รวดเร็วและทั่วถึง อุปกรณ์นี้สะท้อนถึงภูมิปัญญาชาวนาในการจัดการผลผลิตหลังการเก็บเกี่ยวอย่างเรียบง่ายแต่มีประสิทธิภาพ English

คราดนาไม้ (Wooden Paddy Field Harrow) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย คราดนาไม้ (อ่านว่า: คฺราด-นา-ไม้) คือเครื่องมือเกษตรกรรมแบบดั้งเดิมที่ใช้ในการทำนา โดยเฉพาะในขั้นตอนการเตรียมดิน ทำจาก ไม้ทั้งโครงสร้างและซี่ฟันแหลม ที่เรียงกันเป็นแถว คราดชนิดนี้มักมีขนาดใหญ่และมีคันชักสำหรับให้ วัวหรือควายลาก หน้าที่หลักคือใช้ ครูดหรือลากหน้าดินที่ไถแล้ว เพื่อให้ก้อนดินแตกละเอียดและซุย รวมถึงช่วย รวบรวมเศษหญ้าหรือวัชพืช ออกจากแปลงนาก่อนการหว่านหรือดำนา English

กระด้ง (Bamboo Winnowing Tray) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย กระด้ง (อ่านว่า: กฺระ-ด้ง) คือเครื่องใช้ในครัวเรือนไทยที่ทำจาก การสานตอกไม้ไผ่ หรือวัสดุธรรมชาติอื่น ๆ จัดเป็นงานหัตถกรรมพื้นบ้าน มีลักษณะเป็นทรง กลมหรือวงรี แผ่นสานแบนกว้างและมีขอบยกขึ้นเล็กน้อย ใช้สำหรับ ตากอาหารหรือผลผลิตทางการเกษตร เช่น พริก หรือเนื้อแดดเดียว และใช้ ฝัดเมล็ดพืช เพื่อคัดแยกสิ่งสกปรกออกจากเมล็ดข้าวหรือธัญพืช English

หม้อนึ่งข้าวเหนียว (Sticky Rice Steaming Pot) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย หม้อนึ่งข้าวเหนียว (อ่านว่า: หม้อ-นึ่ง-ข้าว-เหนียว) หรือที่รู้จักกันในชื่อ หวด หรือ หม้อหุงข้าวเหนียว เป็นภาชนะสำหรับหุงข้าวเหนียวด้วยวิธี นึ่ง ตัวหม้อมีลักษณะทรงสูง ปากหม้อ บานออกและมีขอบยกขึ้น เพื่อใช้วาง ซึ้งหรือหวด ที่บรรจุข้าวเหนียวแช่น้ำไว้ด้านบนได้อย่างมั่นคง ส่วนล่างของหม้อใช้สำหรับ ต้มน้ำให้เดือดเพื่อสร้างไอน้ำ สำหรับนึ่งข้าวเหนียวให้สุก ภาชนะชนิดนี้มักทำจาก […]

ผาก (Phak) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย ผาก (อ่านว่า: ผาก) หรือเรียกว่า กะจุ้น หรือ ไม้โจ้ข้าว คือ อุปกรณ์ตักข้าวโบราณที่ทำจาก ไม้สัก โดยเหลาและขุดแต่งให้มีลักษณะโค้งคล้าย พลั่ว ใช้สำหรับ ตักข้าวเปลือกแล้วโยนขึ้นสู่อากาศ เพื่อให้ลมพัดพาเศษฟางและเมล็ดข้าวลีบออกไป เหลือเพียงเมล็ดข้าวที่สมบูรณ์ตกลงมา แม้ปัจจุบันจะมีการใช้ภาชนะอื่นแทน เช่น กระบุงหรือกระป๋อง แต่ผากไม้สักยังคงเป็นเครื่องมือดั้งเดิมที่สะท้อนถึงภูมิปัญญาในการจัดการผลผลิตข้าว English

ปลอก (Finger Harvest Knife) by Maejo University Archives on Sketchfab ภาษาไทย ปลอก (อ่านว่า: ปลอก) เป็นเครื่องมือขนาดเล็กทำจากโลหะ มีลักษณะเป็นใบมีดขนาดเล็กติดกับห่วงวงกลมสำหรับสวมที่นิ้วมือ ใช้สำหรับตัดหรือเกี่ยวใบเมี่ยงหรือใบชา ช่วยให้การเก็บเกี่ยวทำได้สะดวกและรวดเร็วมากขึ้น English